
රෝග හා පළිබෝධ පාලනය
හැඳින්වීම
කුරුඳු වගාවකින් ලබාගත හැකි උපරිම විභව අස්වැන්න රෝග හා පළිබෝධ නිසා සිදුවන හානි හේතුවෙන් සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවිය හැක. නිසි අවබෝධය මඟින් මෙම රෝග සහ පළිබෝධ තත්ත්වයන් මුල් අවධියේදීම හඳුනාගෙන නිර්දේශිත කළමනාකරණ ක්රම අනුගමනය කිරීමෙන් විය හැකි ආර්ථික පාඩුව අවම කරගත හැක. මේ සඳහා කෘෂි රසායන සහ යහපත් කෘෂිකාර්මික පිළිවෙත් ඒකාබද්ධව භාවිතා කළ හැක.
කුරුඳු වගාවේ සුලභ රෝග:
රළු පොතු රෝගය (Pestalotiopsis, Phomopsis, Colletotrichum and Botryodiplodia spp.)
රළු පොතු රෝගය ශ්රී ලංකාවේ සියලුම කුරුඳු වගා කරන ප්රදේශවල පාහේ ව්යාප්ත වී ඇත. මෙම දිලීර රෝගය කුරුඳු ගසේ ළපටි පොත්තට බලපායි. වැඩුණු කඳන් වල රළු ස්වභාවය නිසා,
මෙම තත්ත්වය රළු පොත්ත ලෙසද හැඳින්වේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස කුරුඳු පොතු තැලීම අපහසු වන අතර සකස් කළ පොත්තේ ගුණාත්මකභාවය පහත වැටේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම රෝගයට අමතරව, නියමිත වේලාවට කුරුඳු කඳන් අස්වැන්න නෙළා ගැනීමට නොහැකි වීම නිසාද පොත්තේ රළු ස්වභාවය ඇති විය හැක.

කළමනාකරණය:
- මාස 3කට වරක් අතුරු අතු කප්පාදු කිරීම
- රෝගී අතු ඉවත් කර පුළුස්සා දැමීම
- නිසි පාංශු පෝෂක කළමනාකරණය
- කෙටි කාල පරාසයන් තුළ (සෑම මාස 4 හෝ 6 කට වරක්) කඳන් අස්වනු නෙලීම
- සෑම කප්පාදුවකටම පසුව, රෝගය ඇත්නම්, 1% බෝඩෝ මිශ්රණය හෝ තඹ අඩංගු දිලීර නාශකයක් යෙදීම
- මූලික රෝග ලක්ෂණ පෙන්වන කඳන් මත ටෙබුකොනසෝල් දිලීර නාශකයක් (ලීටරයකට ග්රෑම් 250) මිලිලීටර් 10 ක් වතුර ලීටර් 10 ක දියකර ස්ප්රේ කිරීම
පත්ර අංගමාර රෝගය – (Colletotrichum spp.)
පත්ර ලප රෝගය ලෙසද හැඳින්වෙන කුරුඳු පත්ර අංගමාරය කුරුඳු ශාකයේ සෑම අවධියකම පාහේ දක්නට ලැබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම රෝගය සාමාන්යයෙන් තවාන් අවධියේදී හෝ ක්ෂේත්රයේ ස්ථාපිත කිරීමෙන් පසු පැළ අවධියේදී ආර්ථික හානිදායක මට්ටම් කරා ළඟා වේ. වැසි සමයේදී රෝගය උත්සන්න වන අතර වියළි කාලවලදී එහි ව්යාප්තිය අවම වේ.

කළමනාකරණය:
- සෙවන කළමනාකරණය: ශාක වටා ආර්ද්රතා මට්ටම අඩු කිරීම සඳහා සෙවන නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම.
- ආසාදිත පැළ වෙන් කිරීම: රෝගය පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා ආසාදිත පැළ වෙනම තබා ගැනීම.
- දිලීර නාශක යෙදීම:
- 1% බෝඩෝ මිශ්රණය හෝ වෙනත් තඹ මත පදනම් වූ දිලීර නාශකයක් යොදන්න.
- හෙක්සකොනසෝල් (ලීටරයකට ග්රෑම් 50) මිලිලීටර් 20 ක් වතුර ලීටර් 10 ක දියකර ස්ප්රේ කරන්න.
- ටෙබුකොනසෝල් (ලීටරයකට ග්රෑම් 250) මිලිලීටර් 5 ක් වතුර ලීටර් 10 ක දියකර ස්ප්රේ කරන්න.
- වැඩුණු වගාවන්හි මෙම රෝගය සැලකිය යුතු ආර්ථික හානියක් සිදු නොකරන බැවින් දිලීර නාශක යෙදීම අත්යවශ්ය නොවේ. කප්පාදු කිරීම සහ අනවශ්ය සෙවන ඉවත් කිරීම ප්රමාණවත් වේ.
සුදු මුල් රෝගය – (Rigidoporus microporus)
මෙම දිලීර රෝගය කලින් රබර් වගා කළ ඉඩම්වල හෝ රබර් වගාවන්ට යාබදව පිහිටි කුරුඳු ඉඩම්වල බහුලව දක්නට ලැබේ.

කළමනාකරණය:
- ප්රශස්ත පාංශු තෙතමනය පවත්වා ගැනීම: වියළි කාලගුණය තුළ නිසි ජල සම්පාදනයක් සහතික කිරීම.
- ආසාදිත ගස් ගලවා පුළුස්සා දැමීම: තවදුරටත් පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා ආසාදිත ගස් මුල් සමඟ ගලවා පුළුස්සා දමන්න.
- ඉතිරි මුල් සඳහා ප්රතිකාර කිරීම: පඳුරේ ඉතිරි මුල් අඟල් 4 ක පමණ ගැඹුරකට නිරාවරණය කර වතුර ලීටර් 10 ක ටෙබුකොනසෝල් මිලිලීටර් 10 ක ද්රාවණයක් යොදන්න. පැය භාගයකට පසු මුල් පසෙන් වසා දමන්න.
- බලපෑමට ලක් වූ ප්රදේශ හුදකලා කිරීම: සුදු මුල් රෝගය බහුලව පැතිරී ඇත්නම්, අනෙක් ප්රදේශවලින් හුදකලා කිරීම සඳහා කාණු කපන්න.
- පෙර බෝග වල මුල් කොටස් ඉවත් කිරීම: නව සිටුවීම සඳහා පස සකස් කිරීමේදී පෙර බෝග වල මුල් කොටස් ඉවත් කිරීමට වගබලා ගන්න.
- අධි අවදානම් සහිත ප්රදේශවල පූර්වාරක්ෂක පියවර: රබර් වගා කල ඉඩම් වල කුරුඳු සිටුවීමේදී, සිටුවීමට සතියකට පෙර එක් වලකට ගෙන්දගම් කුඩු ග්රෑම් 10 ක් මිශ්ර කරන්න.
දුඹුරු මුල් කුණුවීමේ රෝගය – (Phellinus noxius)
බාහිර රෝග ලක්ෂණ සාමාන්ය මුල් කුණුවීමට සමාන වුවද, මුල් පද්ධතිය පරීක්ෂා කිරීමෙන් දුඹුරු මුල් කුණුවීමේ රෝගය නිවැරදිව හඳුනාගත හැක. ආසාදිත මුල් වැලි හෝ පස් කබොලක් සහිත සුවිශේෂී දුඹුරු පැහැයක් ගනී. මීට අමතරව මුලේ අභ්යන්තරයට විහිදෙන පැහැදිලි දුඹුරු රේඛා රටා දැකිය හැක.
මෙම රෝගය වගාවේ මුල් අවධියේදී (සිටුවා වසර 2-3) සහ වැඩුණු ශාක වලට බලපායි. සෙවන සහිත ස්ථානවල සහ දුර්වල ජල ජලාපවහනයක් ඇති පස්වල සැලකිය යුතු හානියක් සිදු කරයි.


කළමනාකරණය:
- සෙවන කළමනාකරණ පිළිවෙත් ක්රියාත්මක කරන්න.
- සුදුසු පරතරයකින් කාණු යොදා පාංශු ජලාපවහනය වැඩි දියුණු කරන්න.
- ආසාදිත කඳන් මුල් සමඟ ගලවා පුළුස්සා දමන්න. ඉතිරි මුල් අඟල් 4 ක් ගැඹුරට නිරාවරණය කර ටෙබුකොනසෝල් (ලීටරයකට ග්රෑම් 250) මිලිලීටර් 10 ක් වතුර ලීටර් 10 ක දියකර යොදන්න.
- රෝගය තවදුරටත් පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා ආසාදිත ප්රදේශය අවට ඇති ශාක සඳහාද එම ප්රතිකාරයම යොදන්න.
කඳේ පිළිකා තත්ත්වය
මෙම තත්ත්වයට නිශ්චිත හේතුව තවමත් හඳුනාගෙන නොමැත. කුරුඳු කඳන්වල කැම්බියම් ස්ථරයට සිදුවන හානිය නිසා අසාමාන්ය සෛල වර්ධනයක් ඇති වන බව සැක කෙරේ. මෙමගින් පොතු ගැලවීම අපහසු වන අතර පොත්තේ ගුණාත්මකභාවයට බලපායි. නයිට්රජන් පොහොර නිර්දේශිත ප්රමාණයට වඩා වැඩිපුර යෙදූ විට මෙම තත්ත්වය බහුලව ඇතිවේ.
කළමනාකරණය:
- නිර්දේශිත ප්රමාණයට පමණක් දැඩි ලෙස පොහොර යොදන්න.
- අනවශ්ය කඳන් වර්ධනය වැළැක්වීම සඳහා සුදුසු වේලාවට කුරුඳු අස්වනු නෙළන්න.
- රෝග පැතිරීමේ අවදානම අවම කිරීම සඳහා යහපත් ක්ෂේත්ර සනීපාරක්ෂක පිළිවෙත් පවත්වා ගන්න.
ඉදිමුණු ඵල රෝගය (Exobasidium cinnamomi)
මෙම දිලීර රෝගය මඟින් කුරුඳු ගෙඩි සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා විශාල වී විකෘති වේ. ආසාදිත ඵල මත රතු-දුඹුරු දිලීර බීජාණු හටගනී. මෙම රෝගය වැළඳුණු ගස්වල පොතු ගැලවීම අපහසු වුවද රෝගය බහුලව ව්යාප්ත වී නොමැත.
කළමනාකරණය: රෝගය පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා ආසාදනයේ මුල් අවධියේදීම රෝගී ඵල සහිත අතු ඉවත් කරන්න.

රතු-දුඹුරු බීජාණු වලින් වැසී ඇති ආසාදිත කුරුඳු ඵල.
කළු පුස් රෝගය (Stenella spp.)
කළු පුස් රෝගය සෙවන සහිත පරිසරවල වගා කරන කුරුඳු ශාකවල නිතර දක්නට ලැබෙන දිලීර රෝගයකි. එය පත්ර මතුපිට සුදු, අළු හෝ කළු ලප ලෙස ප්රකාශ වන නමුත් සාමාන්යයෙන් සැලකිය යුතු ආර්ථික හානියක් සිදු නොකරයි.

පත්ර මතුපිට සුදු, අළු හෝ කළු ලප ඇතිවීම
කළමනාකරණය: දිලීර වර්ධනයට හිතකර තත්ත්වයන් අවම කිරීම සඳහා ක්ෂේත්රයේ සෙවන ඉවත් කරන්න.
ඇල්ගී පත්ර ලප රෝගය – (Cephaleuros virescens)
මෙම හරිත ඇල්ගී කුරුඳු පත්ර මත කුඩා කහ, තැඹිලි හෝ දුඹුරු පැහැති ලප ලෙස දක්නට ලැබේ. නිසි ලෙස නඩත්තු නොකරන ලද කුරුඳු ක්ෂේත්රවල ඉඳහිට නිරීක්ෂණය වන නමුත් ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් නොවේ.

ඇල්ගී පත්ර ලප
කුරුඳු වගාවේ ප්රධාන පළිබෝධකයින්:
රෝස පැහැති කඳ විදින දළඹුවා – (Ichneumoniptera cinnamomumi)


ශ්රී ලංකාවේ කුරුඳු සඳහා වඩාත්ම විනාශකාරී පළිබෝධකයා මෙයයි. ගැහැණු සතා කඳ පාමුල බිත්තර දමන අතර පිටවන කීටයන් කුරුඳු පඳුර පාමුල අභ්යන්තර පටක කා දමයි. මෙමගින් අලුතින් මතුවන දළු හැලී යයි. කීටයන්ගේ වසංගතය කඳ පාමුල "ලී කුඩු" මෙන් නිරීක්ෂණය කළ හැක. තවත් ප්රධාන ලක්ෂණයක් වන්නේ හානියට පත් ප්රදේශයට ඉහළින් නව මුල් හටගැනීමයි.

කළමනාකරණය:
- සිටුවා වසර 3 කට පසු පඳුර පාමුල පස් දැමීමෙන් මෙම හානිය සහ එහි ව්යාප්තිය පහසුවෙන් වළක්වා ගත හැක.
- බෑවුම් සහිත ඉඩම් වල පඳුර පාමුල අඟල් 2ක් ඝන මැටි තට්ටුවකින් ආවරණය කළ හැක.
- කාලෝචිත අස්වනු නෙලීම, පාංශු ඛාදනය වැළැක්වීම සහ නිතර වගාව නිරීක්ෂණය කිරීම මගින් මෙම ප්රහාරය අවම කරගත හැක.
පත්ර ගැටිති
පත්ර ගැටිති මැක්කා – (Trioza cinnamomi)
මෙම මැක්කා පත්රයේ ඉහළ පැත්තේ ගැටිති ඇති කරයි. අලුතින් සෑදූ ගැටිති රෝස පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර පරිණත වූ විට කොළ පැහැයට හැරේ. සෑම ගැටිත්තක් තුළම එක් මැක්කෙකු පමණක් යුෂ උරා බොමින් සිටියි. තවාන් සහ පැළ අවධියේදී වැසි සහිත සහ සිසිල් දේශගුණය තුළ මෙම හානිය කැපී පෙනේ.

කළමනාකරණය:
- ආසාදිත පත්ර කප්පාදු කර ඉවත් කර පුළුස්සා දැමීමෙන් යම් දුරකට පාලනය කළ හැක.
- හානිය දරුණු නම්, ඇබමෙක්ටින් (ලීටරයකට ග්රෑම් 18) මිලිලීටර් 10 ක් ලීටර් 16 ක ස්ප්රේ ටැංකියකට මිශ්ර කර පඳුර පුරා හොඳින් ස්ප්රේ කරන්න.
- පළිබෝධ හානිය ආරම්භ වන ළපටි දළු අවධිය මෙම හානිය පාලනය කිරීමට ප්රශස්ත කාලයයි.
පත්ර ගැටිති මයිටාවා – (Eriophyes boisi)
කුරුඳු මයිටාවන් පත්රයේ යටි පැත්තේ විශාල ගැටිති ඇති කරයි. කීටයන් ශාක යුෂ උරා බොන අතර තවාන් අවධියේදී නව දළු වලට සැලකිය යුතු හානියක් සිදු කරයි.
කළමනාකරණය:
- ආසාදිත පත්ර කප්පාදු කර ඉවත් කර පුළුස්සා දමන්න.
- දරුණු හානි වලදී ඇබමෙක්ටින් මිලිලීටර් 10 ක් ලීටර් 16 ක ටැංකියකට දියකර ස්ප්රේ කරන්න.

කුරුඳු පැළ මැක්කා (Helionothrips annosus)
ළපටි පත්රවල යුෂ උරා බීම නිසා පත්ර අග පිළිස්සී ඇති සේ දිස්වේ. පත්ර යට දිලිසෙන ලප දැකිය හැක. දරුණු ප්රහාර නිසා පත්ර හැලීම, අග්රස්ථ අංකුර මියයාම සහ ශාකය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වීම සිදුවිය හැක.


කළමනාකරණය:
- හානියේ මුල් අවධියේදී ආසාදිත පත්ර අතින් කඩා විනාශ කළ හැක.
- දරුණු තත්ත්වයන් යටතේ ඉමිඩක්ලෝප්රිඩ් (ලීටරයකට ග්රෑම් 200) මිලිලීටර් 15 ක් ලීටර් 16 ක ටැංකියක දියකර ස්ප්රේ කරන්න.
- ළපටි දළු එන අවධියේදී රසායනික ඉසීම වඩාත් ඵලදායී වේ.
- නිරෝගී පැළ ආසාදිත පැළ අසල තබා නොගැනීමට වගබලා ගන්න.
පත්ර පතංගයා – (Acrocercops spp.)
පත්ර පතංගයාගේ කීටයන් පත්රයේ උඩු සහ යටි අපිචර්මය අතර උමං හාරයි. තවාන් වල සහ අලුතින් සිටුවන ලද පැළ වල මෙය බහුලව දක්නට ලැබේ.


කළමනාකරණය:
- මුල් අවධියේදී ආසාදිත පත්ර අතින් කඩා විනාශ කරන්න.
- දරුණු තත්ත්වයන් යටතේ ඉමිඩක්ලෝප්රිඩ් මිලිලීටර් 10 ක් වතුර ලීටර් 10 ක දියකර ස්ප්රේ කරන්න.
කුරුමිණි කීටයන් (සුදු කුරුමිණියා)
පසේ වෙසෙන මෙම කීටයන් කුරුඳු ශාකයේ මුල් කා දමන අතර ශාක මිය යාමට හේතු වේ. අවුරුදු 1 සිට 3 දක්වා ළපටි ශාක වලට සැලකිය යුතු හානියක් සිදු කරයි.


කළමනාකරණය:
- හානිය දරුණු වූ විට පිරිසිදුව වල් නෙලීමෙන් වළකින්න, මන්ද මෙය කුරුඳු මුල් නිරාවරණය කර කීටයන්ට පහසුවෙන් ප්රවේශ වීමට ඉඩ සලසයි.
- සිටුවීමේදී වල තුළට පොල් ලෙලි සහ කොහුබත් වැනි ද්රව්ය දැමීමෙන් වළකින්න.
- රසායනික පියවරක් ලෙස ක්ලෝරැන්ට්රැනිලිප්රෝල් 20% සහ තයමෙතොක්සම් 20% අඩංගු කෘමිනාශක ග්රෑම් 5 ක් වතුර ලීටර් 16 කට මිශ්ර කර මුල් කලාපයට සහ අවට පසට යොදන්න.
පත්ර කන දළඹුවන්
පත්ර කන දළඹුවන් විශේෂ කිහිපයක් සිටියද සාමාන්යයෙන් කුරුඳු ශාක වලට සැලකිය යුතු හානියක් සිදු නොකරයි.


කළමනාකරණය: කීටයන් අතින් අහුලා විනාශ කිරීම ඵලදායී පියවරකි.
කඳ විදින කුරුමිණියා (Alcipes clauses)
මෙම පළිබෝධකයා ළපටි කඳෙහි බිත්තර දමයි. කීටයන් සහ වැඩුණු සතුන් කඳෙහි ළපටි කොටස් ආහාරයට ගන්නා අතර පිලව් අවධිය කඳ තුළ සිදුවේ. මෙමගින් අග්රස්ථ අංකුරය මිය යා හැක.


කළමනාකරණය:
- අතින් ඉවත් කිරීම: වැඩුණු සතුන් අතින් අහුලා ඉවත් කරන්න.
- කප්පාදු කර පුළුස්සා දැමීම: හානියට පත් ශාක කොටස් කපා පුළුස්සා දමන්න.
- පද්ධතිගත රසායනික ද්රව්ය: හානිය දරුණු වූ විට නිර්දේශිත මාත්රාවලට අනුව පද්ධතිගත කෘමිනාශක භාවිතා කරන්න.
පත්ර ගොනු කරන දළඹුවා
පත්ර කිහිපයක් එකතු කර කූඩුවක් වැනි ව්යුහයක් සාදන පළිබෝධකයෙකි. එහි ඇතුළත කීටයන් රැසක් නිරීක්ෂණය කළ හැක.
කළමනාකරණය:
- අතින් ඉවත් කිරීම: සාදන ලද කූඩු අතින් ඉවත් කර විනාශ කරන්න.


පෘෂ්ඨවංශී පළිබෝධකයින්
අස්වැන්න නෙළීමෙන් පසු අලුතින් ළපටි කඳන් මතුවන විට වැලි මුවා, මීමින්නා, බණ්ඩිකොට් මීයා, ගෝනා, ලේනා සහ මොනරා වැනි පෘෂ්ඨවංශී සතුන්ගෙන් හානි විය හැකි අතර, අස්වනු නෙළිය හැකි සෘජු කඳන් ගණන අඩුවීමට හේතු වේ.



